Week 6

Dit is de eerste week van het vak ‘Toegankelijkheid en Welzijn’. In dit vak staat verschillende vormen van toegankelijkheid centraal, maar ook het onderwerp ‘Kunst en Welzijn’. Deze week lag de focus fysieke toegankelijkheid en toegankelijkheid zodat iedereen een volwaardig museumbezoek kan afleggen. En dit had onze docent zo ingepland dat het ook in de ‘Week van de Toegankelijkheid‘ valt.

Maandag

We begonnen de week met veel informatie, zoals uitleg over de volgende toetsing maar vooral over toegankelijkheid. Zo hebben we het VN-verdrag Handicap besproken, dat door Nederland ondertekent is, en richting geeft.

Verder hebben we het vooral gehad, wat is een beperking en wat is toegankelijkheid? Maar ook over de vraag “Hoe maak je erfgoed toegankelijk & betekenisvol voor iedereen?”, en de slogan “Niets over ons zonder ons!”

Voor dit vak heeft docent Koosje geregeld dat we ervaringsdeskundigen en mensen die zich in de cultuursector inzetten voor toegankelijkheid kunnen ontmoeten.

De eerste persoon is Cathelijne Denekamp. Zij is de manager Toegankelijkheid en inclusie voor het Rijksmuseum, en ook onze gastdocent voor dit vak. Het Rijksmuseum doet hun best om op zo veel mogelijke manieren het museum toegankelijk te maken. Zo is er de audiomaquette voor slechtziende en blinde bezoekers die zelfstandig een bezoek willen afleggen tot verschillende rondleiding, waar ik in het kopje woensdag op in ga. Cathelijne heeft ook een publicatie (Onbeperkt Toegankelijk) geschreven, die we deze week ook hebben behandeld. Uit haar introductie heb ik vooral de volgende zin onthouden: “Behandel de ander zoals die ander behandelt wilt worden.” Dit is anders dan de zin die je normaal hoor: “Behandel de ander zoals jijzelf behandelt wil worden”, vaak weet iemand zelf de beste manier om geholpen te worden, als ze uberhaupt op dat moment geholpen willen worden.

Daarna hadden we ons eerste gesprek met een ervaringsdeskundige; Pip Visser uit jaar 1 van de opleiding. Zij zit in een elektrische rolstoel, en we hebben haar gemiddelde schooldag besproken en de route die ze dagelijks maakt als ze bij de academie aankomt doorlopen. Zo komt ze allemaal letterlijke en figuurlijke drempels tegen. Van het feit dat ze niet door de voordeur, maar alleen door de zijdeur het academie gebouw in kan. Tot het feit dat tijdens excursies museumpersoneel niet weet hoe ze om moeten gaan, en dan als ze maar in de buurt van de lift rijd er al iemand naar de lift rent om die te halen, ook al was Pip niet van plan om die te gebruiken. Het was een interessant gesprek, en het werd duidelijk dat er veel verbeterpunten zijn op het gebied van toegankelijkheid in de museumwereld en in de algemene maatschappij.

In de middag zijn we naar het Verzetsmuseum geweest. Daar kregen we van Mirjam Eikelenboom, hoofd educatie en toegankelijkheid, een presentatie van de toegankelijkheid in het museum. Momenteel is de toegankelijkheid vooral gefocust op fysieke toegankelijkheid voor rolstoelgebruikers, dove en slechthorende bezoekers, en blinde en slechtziende bezoekers. En voor die laatste doelgroep was er ook een ervaringsdeskundige: Alicia Hoost, oud Reinwardt student en adviseur toegankelijkheid. Alicia heeft meegeholpen aan de toegankelijkheid in het museum. En die zijn we samen doorlopen in het museum.

Met Alicia hebben we haar museumbezoek doorgenomen. We zijn buiten het museum gestart en hebben besproken wat voor voorbereiding Alicia doet. Vaak is dat de website bezoeken en kijken welke informatie er over toegankelijkheid te vinden is, maar vaak online al een ticket bestellen. Alicia heeft zelf nog een deel zich waardoor ze het vaak kan navigeren. Wat bijzonder is voor dit museum, is dat er binnen geleidelijnen door bijna het gehele museum zijn gelegd!

Verder is er een gratis audiotour met extra beeldbeschrijvingen, een tactiele plattegrond, verschillende voelobjecten met vaak daarbij een houder voor de geleidestok, braille beschrijvingen. Interessant feitje: maar een klein deel van de slechtziende en blinde gemeenschap kan braille lezen, de meeste mensen maken gebruik van voorleesprogramma’s. Ook het gebruik van licht en contrast kunnen mensen met weinig zicht helpen, het museum zelf is donker maar er zijn spotjes bij bankjes en de histrosiche objecten.

In het nagesprek met Mirjam en Alicia kwam naar voren dat een museum toegankelijk maken een actief werkwoord is. En dat er verschillende manieren zijn om een museum te ervaren.

Beperking

Een beperking is een mismatch in de interactie tussen een persoon en de omgeving.
Een beperking is niet een persoonlijke gezondheidstoestand.

Validisme

De discriminatie, uitsluiting of stigmatisering van mensen met een beperking, chronische ziekte en/of neurodivergentie

Toegankelijkheid

Vormen van toegankelijkheid zijn: inhoudelijk, digitaal, fysiek, financieel, sociaal & representatief


Woensdag

Vandaag was er een druk programma in het Rijksmuseum. We zijn begonnen met een metarondleiding, waarbij we deels een rondleiding volgden maar ook uitleg over de rondleiding kregen. Dit deden we met Anita en we hebben de rondleiding voor slechtziende en blinde bezoekers besproken en de ‘kunst en dementie’ rondleiding. We hebben verschillende werkvormen gedaan die je bij verschillende doelgroepen kan toepassen. Zo hebben we muren van het museum gevoeld, en in tweetallen een teken opdracht gedaan waarbij je een portet van elkaar moest maken zonder naar je blad te kijken en je potlood op te tillen. Dit zorgde voor hilarische resultaten. Het Rijksmuseum biedt verschillende rondleidingen aan, zoals familierondleidingen, rondleidingen langs de hoogtepunten, rondleidingen voor scholen, maar ook voor bepaalde doelgroepen. Zo is er een rondleiding in gebarentaal en een rondleiding waarbij je andere zintuigen dan zicht inzet.

In de middag hadden we verschillende presentaties. De eerste was van Cathelijne en dat was een aanvullen op wat zij maandag heeft verteld. Daarna was er een presentatie van Michelle Heemeijer, zij houdt zich bezig met de schoolbezoeken van het Speciaal Onderwijs. Ze heeft verteld hoe rondleiding voor die leerlingen zijn vormgegeven en hoe de scholen begeleidt worden door Michelle en haar collega’s.

De volgende presentatie was van Marte Sophie Meessen. Zij doet onderzoek naar lichaamsverhalen in de collectie. Over kunstwerken waar mensen met een beperking zijn afgebeeld en over kunstwerken gemaakt door kunstenaren die een beperking hadden. Ze heeft over haar onderzoek vertelt en over de keuzes die het museum maakt over welke titels en beschrijvingen bij kunstwerken met lichaamsverhalen krijgen op zaal.

De laatste presentatie was van Iris van Heesch van stichting Onbeperkt Genieten. Ze heeft het gehad over prikkkelarme programmeringen binnen de cultuursector. Hierbij hebben we ook een opdracht gedaan, waarbij we terug het museum in gingen en de prikkels die we ervaarde/ last van hadden hebben opgeschreven en later besproken.

Wat ik meeneem van deze dag is dat toegankelijkheid draait om keuzes maken, zowel voor het museum als de bezoeker. Ook is informeren belangrijk; wat kan je als bezoeker verwachten? zowel van de tentoonstelling als van het personeel en het gebouw? Hier mee kan de potentiele bezoeker zelf kiezen of ze het museum willen gaan bezoeken.

Vrijdag

Deze vrijdag was het Paarse Vrijdag! Dat is de dag waarop er aandacht is dat iedereen mag zijn wie ze zijn. In het speciaal voor de LHBTI+ gemeenschap. Door het dragen van paars laat je zien dat je hun steunt. Het werd vooral op middelbare scholen gevierd, maar inmiddels ook op basisscholen en mbo’s.

Ook ik heb het dit jaar weer gevierd. Niet alleen omdat ik het erg belangrijk vond op de middelbare school, maar omdat ik mezelf nog steeds inzet voor diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. Met de werkgroep Diversiteit & Inclusie van de Reinwardt Academie wilde we ook aandacht besteden aan de afnemende LHBTI+ acceptatie onder jongeren. Maar dat moet wel op een manier dat past bij de academie. Dus hebben we een excursie gepland! Een tentoonstellingsbezoek aan ‘Queer Amsterdam, de roze stad’ leek ons een mooie gelegenheid

Helaas is er maar één student, toevallig komen opdagen. Maar met zijn drieën hebben we het wel leuk gehad.

De tentoonstelling vond ik heel interessant, omdat het niet alleen op het heden focust. Zo begint de tentoonstelling historische objecten van tot wel vier eeuwen geleden. De tentoonstelling laat zien dat queer zijn van alle tijden is.

De tentoonstelling laat het verhaal van het allerdaagse leven van queer mensen zien. Maar ook de activistische kant, vanaf de tweede helft van de vorige eeuw tot vandaag. En verschillende onderdelen van de LHBTI+ gemeenschap worden uitgelicht, zoals de intersekse gemeenschap.

Ik vond het een mooi bezoek, vooral omdat we met z’n drieën mooie gesprekken hebben gehad.